با صالحان در رمضان

با صالحان در رمضان

خداوند متعال کتاب‌هایش را فروفرستاد و پیامبرانش را برانگخیت تا نشانه‌ای برای هدایت سرگشتگان به سوی راه سعادت باشند؛ خداوند متعال می‌فرماید: «طه مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى/(اي پيغمبر!) ما قرآن را براي تو نفرستاده‌ايم تا (از غم ايمان نياوردن كافران و نپذيرفتن شريعت يزدان) خويشتن را خسته و رنجور كني» [طه:1-2]. و عبادت هایی را مشروع گردانیده است که انسان را نیک رهنمایی نموده و مسیر‌ را برایش هموار می‌نماید.

نماز توشه‌ای برای این راه است که بنده با استعانت بدان، در پیشگاه پروردگارش ایستاد می‌شود و به راز و نیاز می‌پردازد، پریشان حالی خود را به او شکایت می‌‏برد و هنگام سختی‌ها، نیاز خویش را از او می‌طلبد و هنگام نعمت و بخشش الهی، از او سپاس‏گزاری می‌‏نماید و خواهان ازدیاد نعمت است در حالی که از احساس انس با او و جمال وصالش، لذت می‌برد.

نگین این طوق، نماز شب است. در شب هر دوستی با دوستدارش خلوت می‌‏گزیند، بیداری و شب‌زنده‌داری برایش گوارا و شیرین خواهد بود و از فهم این معنی، با شوق و شادی و شادمانی انتظار می‏کشد که شب پرده‌های تاریکی خود را در همه جا بپراکند تا از مناجات پروردگاری بهره ببرد که بنده با راز و نیاز به درگاه او نزدیک و با استجابت خواسته‌هایش توسط خداوند متعال نزد او تعالی محبوب می‌‏شود. خداوند می‌فرماید آیا سائلی وجود دارد که چیزی بخواهد و برایش بدهم؟ آیا استغفار کننده‌ای وجود دارد که او را ببخشم؟! پیامبر فرمود: «إِنَّ فِى اللَّيْلِ لَسَاعَةً لاَ يُوَافِقُهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ / همانا در شب لحظه‌اي است که هر بنده‌ي مسلمان در آن لحظه از خدا خيري از خيرهاي دنيا و آخرت بخواهد، خدا به او آن خير را مي‌دهد و اين لحظه در همه‌ي شب‌هاست» [به روایت مسلم].

شب‌زنده‌داری، خوی و عادت مخلصین و میدان کارزارِ پیشتازان است. خداوند متعال در آن انوار خویش را بر دل‌‏های دل‏بریده‌گان پرتو افشانی می‏‌کند و نعمت‌‏های خود را بر دوستداران خویش، فرو می‌ریزد، پس سعادتمند کسی است که به سوی وزش آن رهسپار شود و بدبخت کسی است که از رحمت و بخشش اوتعالی غفلت ورزد و خساره‌مند نیز کسی است که گناهان او را اسیر خویش سازد و از بهره‏‌وری و هدایای این فرخنده اعمال، محروم بماند. جای شگفتی نیست که پیامبر -صلی الله علیه وسلم- آن قدر به نماز شب بایستد که پای‌های مبارک شان آماس و ورم نماید و امت خویش را به شب‌زنده‌‏داری تشویق نماید. پیامبر فرمود: «عليكم بقيام الليل فإنه دأب الصالحين قبلكم وقربة إلي الله تعالي ومنهاة عن الإثم وتكفير للسيئات ومطردة للداء عن الجسد / به نمازشب پاي بند باشيد كه انجام آن رسم و شيوه‏ي صالحان قبل از شما بوده و باعث نزديكي به خداوند و دور شدن از گناهان و كفاره‏ي سيئات و دافع دردهاي جسماني مي‌گردد» [به روایت ترمذی].

و ایشان را از ترک آن بر حذر دارد، از عبدالله بن عمرو بن عاص -رضی الله عنه- روایت شده که می‌گوید: پیامبر -صلی الله علیه وسلم- برایم فرمود: «يَا عَبْدَ اللَّهِ، لا تَكُنْ مِثْلَ فُلانٍ كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ فَتَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِ/ اي عبدالله! مثل فلاني نباش كه (ابتدا) نماز شب مي‌خواند. سپس، آن را ترك كرد» [متفق علیه].

قیام شب روش صالحان است، عبدالله بن مسعود هنگامی که چشم‌‏ها آرام می‌گرفتند، به نماز شب می‏‌ایستاد و تا صبح از او همچون صدای زنبور عسل شنیده می‌شد.

عبدالعزیز بن ابی روّاد -رحمه‌الله- هنگامی که بسترش را برای خواب آماده می‏‌نمودند، دستش را بر بستر ‏گذاشته و آن را وارسی می‏‌نمود و سپس می‏‌گفت: چه خوب نرم هستی؟! اما فرش‌‏ها و زیراندازهای بهشت از تو نرم‌‏تراند. سپس به نماز می‏‌ایستاد.

هنگامی که ابوشعثاء -رحمه‌الله- به حالت احتضار رسید، گریه سر داد؛ برایش گفتند: چرا گریه می‏‌کنی؟ در جواب فرمود: از قیام اللیل و شب‌زنده‌داری بهره‏‌ی کافی نبرده‌ام.

این بود روش صالحان و نیکوکاران! اما ما در کجای کارشان قرار داریم؟!

قیام اللیل میدانی است که بنده در آن بر شهوات نفس پیروز و بر وسوسه‌های شیطانی غالب می‏‌شود، به خدای رحمن نزدیک و از لوث گناهان پاک می‌‏شود. از آن جهت رویارویی و ستیز، نیرو و قوتی می‌‏گیرد که در میدان‌های مبارزه و کارزار او را مفید افتد و در جهاد مبارزه با دشمنان دین از آن استفاده نماید تا در تحت لوای عابدان شب و سوارکاران روز بپیوندند.

قیام‌اللیل خلوتی است که مسلمان در آن به تفکر در عظمت مخلوقات الهی و شگفتی‏‌های آفرینش آفریده‌های او می‌پردازد و فرصتی است تا نفس خویش را محاسبه نموده و جان و روان خود را دریابد و با شکستن حالت انجماد خویش، به سوی خدا از لغزش‌‏ها و اشتباهات خویش توبه نماید و با پروردگار خود عهد بندد که دیگر به گناه باز نگردد و بر طاعت و عبادتش بیفزاید.

قیام‌اللیل پناهگاه ستمدیدگان است که ناتوانی خود را به درگاه الله متعال شکایت می‌برند و از او کمک می‌طلبند، هوش دار که تیر شبانگاهان به خطا نخواهد رفت.

قیام‌اللیل سلاح دعوتگر است که آن را بر روی اعراض و انکار از نیام می‌‏کشد و با آن زخم‌های ناشی از تمسخر و استهزاء را تداوی می‌نماید و با آن دروازه‌‏ی فهم را بر روی دل‌ها و اندیشه‌ها‌ را باز می‌نماید.

سعید بن مسیب -رحمه‌الله- می‌گوید: همانا مرد، شب را زنده نگه‏ می‏‌دارد، سپس خداوند در چهره‏‌ی او نوری قرار می‌دهد، بر اساس آن مسلمانان او را دوست می‏‌دارند و هر کسی که او را می‏‌بیند با وجودی که تا حال او را ندیده باشد، با او ابراز دوستی می‌‏نماید.

آنچه گفته آمدیم، پرتوهای اندکی بود از درخشش‏‌ها و گذر سریعی بود بر گنجینه‏‌ها و اشاره‏ی گذرایی به اسرار و رمز و رازهای قیام اللیل. شاید ما را وا دارد تا به دنبال دستیابی به این انوار قدم گذاریم و اسرار آن را دریابیم.

بدون امتیاز